Chính quyền Tổng thống Donald Trump vừa công bố kế hoạch tăng mạnh thuế đối với thuốc nhập khẩu vào Mỹ theo lộ trình kéo dài nhiều năm. Chính sách mới được kỳ vọng sẽ thúc đẩy các tập đoàn dược phẩm chuyển hoạt động sản xuất về Mỹ, song cũng làm dấy lên lo ngại về chi phí điều trị và nguy cơ gián đoạn nguồn cung trên thị trường dược toàn cầu.
Mỹ xây dựng lộ trình áp thuế 200% đối với thuốc nhập khẩu
Trong thông báo đăng trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Donald Trump cho biết thuốc gốc (generic drug) nhập khẩu vào Mỹ sẽ tiếp tục được miễn thuế trong hai năm, bắt đầu từ ngày 1/8.
Sau thời gian ưu đãi, mức thuế sẽ được áp dụng theo lộ trình tăng dần:
- Từ tháng 8/2028: áp thuế 100%.
- Từ năm 2029: nâng lên 200%.
Thuốc gốc là các sản phẩm đã hết thời hạn bảo hộ sáng chế, thường có giá thấp hơn đáng kể so với thuốc phát minh và chiếm tỷ trọng lớn trong thị trường dược phẩm Mỹ.
Mục tiêu kéo các nhà máy dược trở lại Mỹ
Theo Tổng thống Trump, việc áp dụng mức thuế tăng dần nhằm tạo động lực để các doanh nghiệp dược phẩm đầu tư xây dựng nhà máy và mở rộng hoạt động sản xuất ngay tại Mỹ.
Ông cho rằng khoảng thời gian miễn thuế hai năm sẽ tạo điều kiện cho doanh nghiệp chuẩn bị kế hoạch chuyển dịch sản xuất. Sau thời hạn này, mức thuế cao sẽ trở thành áp lực tài chính đối với những đơn vị vẫn tiếp tục phụ thuộc vào nguồn hàng nhập khẩu.
Thuốc còn bản quyền vẫn chịu chính sách riêng
Đối với thuốc còn thời hạn bảo hộ sáng chế và thuốc mang thương hiệu, chính sách thuế không thay đổi so với quyết định đã được công bố trước đó.
Hồi đầu tháng 4, chính quyền Mỹ đã thông báo áp mức thuế 100% đối với nhóm sản phẩm này. Theo quy định, các tập đoàn dược quy mô lớn có 120 ngày để thực hiện, trong khi các doanh nghiệp nhỏ được gia hạn 180 ngày trước khi chính sách chính thức có hiệu lực.
Ở thời điểm đó, thuốc gốc, thuốc sinh học tương tự (biosimilar) cùng một số thành phần liên quan vẫn nằm trong diện miễn thuế.
Doanh nghiệp tham gia giảm giá thuốc được miễn thuế ba năm
Song song với chính sách thuế mới, Nhà Trắng cũng triển khai chương trình khuyến khích các hãng dược giảm giá bán thuốc tại thị trường Mỹ.
Đến nay, hơn 10 tập đoàn dược phẩm lớn như Eli Lilly, Pfizer và Novo Nordisk đã đạt thỏa thuận với chính quyền Mỹ nhằm điều chỉnh giá các loại thuốc đang lưu hành.
Theo cơ chế này, những doanh nghiệp tham gia sẽ được miễn thuế nhập khẩu trong vòng 3 năm, đổi lại phải cam kết đưa giá thuốc tại Mỹ xuống mức cạnh tranh hơn so với nhiều quốc gia khác.
Ấn Độ có thể chịu tác động lớn
Giới phân tích nhận định Ấn Độ sẽ là một trong những quốc gia bị ảnh hưởng đáng kể bởi chính sách thuế mới.
Hiện các doanh nghiệp dược của nước này cung cấp gần 50% lượng thuốc gốc được tiêu thụ tại Mỹ. Đồng thời, thị trường Mỹ cũng đóng góp khoảng 30% tổng kim ngạch xuất khẩu dược phẩm hằng năm của Ấn Độ, chủ yếu là các loại thuốc phổ thông với giá thành thấp.
Trong khi đó, Trung Quốc vẫn giữ vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng nguyên liệu dược phẩm khi cung cấp nhiều hoạt chất thiết yếu như amoxicillin và heparin cho thị trường quốc tế.
Nhiều tập đoàn dược tăng đầu tư vào Mỹ
Trước định hướng mới từ Washington, hàng loạt doanh nghiệp dược phẩm toàn cầu đã công bố kế hoạch mở rộng đầu tư tại Mỹ.
Danh sách này gồm nhiều tên tuổi lớn như Novartis, Sanofi, Roche, cùng các tập đoàn dược nội địa Eli Lilly và Johnson & Johnson.
Động thái này được xem là bước chuẩn bị nhằm thích ứng với chính sách thương mại mới và duy trì khả năng tiếp cận thị trường dược phẩm lớn nhất thế giới.
Lo ngại chi phí điều trị tăng và đứt gãy chuỗi cung ứng
Mặc dù mục tiêu của chính sách là thúc đẩy sản xuất trong nước, nhiều doanh nghiệp trong ngành dược cảnh báo việc áp thuế cao đối với thuốc nhập khẩu có thể kéo theo nhiều hệ lụy.
Theo các chuyên gia, chi phí nhập khẩu tăng sẽ làm giá thành sản phẩm cao hơn, tạo áp lực lên hệ thống y tế và người bệnh. Đồng thời, quá trình chuyển dịch sản xuất sang Mỹ cần nhiều thời gian, khiến chuỗi cung ứng dược phẩm toàn cầu có nguy cơ bị gián đoạn trong giai đoạn chuyển tiếp.
Giới quan sát cho rằng chính sách mới của Mỹ không chỉ tác động đến các doanh nghiệp dược phẩm quốc tế mà còn có thể làm thay đổi cục diện chuỗi cung ứng ngành dược trên phạm vi toàn cầu trong những năm tới.