Gỡ “điểm nghẽn” cho nuôi biển: Chuyên gia đề xuất cấp “sổ xanh”, thúc đẩy mô hình công nghiệp hiện đại
Khánh Hòa đang hướng tới phát triển nuôi biển quy mô công nghiệp, ứng dụng công nghệ cao. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu này, nhiều chuyên gia cho rằng cần sớm tháo gỡ những rào cản về chính sách, quy hoạch và nguồn lực nhằm tạo động lực thu hút doanh nghiệp cũng như nâng cao hiệu quả sản xuất.
Tại Hội nghị “Giải pháp nâng cao hiệu quả nuôi biển tại Khánh Hòa” do Trung tâm Khuyến nông tỉnh tổ chức ngày 14/7, các nhà quản lý, chuyên gia và người dân đã đưa ra nhiều kiến nghị nhằm giải quyết những khó khăn đang cản trở quá trình phát triển ngành nuôi biển theo hướng hiện đại và bền vững.
Đề xuất cấp “sổ xanh” để doanh nghiệp yên tâm đầu tư dài hạn
Theo bà Nguyễn Thị Phỉ, Phó Chủ tịch Hiệp hội Nuôi biển Việt Nam, một trong những rào cản lớn nhất hiện nay là thủ tục giao khu vực biển cho doanh nghiệp và tổ chức đầu tư nuôi biển công nghiệp.
Thực tế đang tồn tại tình trạng “vướng vòng tròn thủ tục”. Doanh nghiệp muốn được giao khu vực biển phải có quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư, trong khi để được chấp thuận chủ trương đầu tư lại phải chứng minh quyền sử dụng khu vực biển. Điều này khiến nhiều dự án không thể triển khai.
Để tháo gỡ khó khăn, bà Phỉ đề xuất sớm hoàn thiện quy hoạch vùng nuôi biển, đồng thời xây dựng cơ chế cấp “sổ xanh” – giấy chứng nhận quyền sử dụng khu vực biển lâu dài tương tự “sổ đỏ” đối với đất đai.
Theo bà, khi được cấp quyền sử dụng biển ổn định, các tổ chức và doanh nghiệp sẽ có cơ sở pháp lý để thế chấp tài sản, huy động vốn, chuyển nhượng hoặc góp vốn đầu tư, từ đó mạnh dạn phát triển các dự án nuôi biển quy mô lớn.
Bên cạnh đó, Khánh Hòa cần tận dụng các cơ chế đặc thù theo Nghị quyết 55 của Quốc hội để thu hút đầu tư vào lĩnh vực thủy sản; đồng thời xây dựng chuỗi liên kết từ sản xuất đến chế biến và xuất khẩu, trong đó doanh nghiệp giữ vai trò dẫn dắt thị trường.
Ngoài chính sách tín dụng ưu đãi, bà cũng kiến nghị có thêm các hỗ trợ về giá thuê đất phục vụ hậu cần nuôi biển cũng như chính sách bảo hiểm nhằm giảm rủi ro cho người đầu tư.
Đẩy mạnh nuôi cá biển công nghệ cao tại vùng biển xa bờ
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Ngô Văn Mạnh, Khoa Nuôi trồng thủy sản, Trường Đại học Nha Trang nhận định hoạt động nuôi biển tại Khánh Hòa hiện vẫn chủ yếu phát triển tự phát, tập trung dày đặc tại các khu vực ven bờ, đầm và vịnh, dẫn đến nguy cơ ô nhiễm môi trường cũng như chịu tác động lớn từ thời tiết cực đoan.
Theo ông, định hướng trong thời gian tới cần chuyển mạnh sang mô hình nuôi cá biển thương phẩm ở vùng biển hở, nước sâu bằng công nghệ hiện đại để nâng cao năng suất và giảm áp lực lên vùng ven bờ.
Những đối tượng nuôi có nhiều tiềm năng gồm cá chẽm, cá chim vây vàng, cá hồng Mỹ và cá bè. Đây đều là các loài có giá trị kinh tế cao, thị trường tiêu thụ rộng, nguồn giống ổn định và phù hợp với quy trình nuôi bằng thức ăn công nghiệp.
Để tăng hiệu quả sản xuất, ông Mạnh cho rằng cần ứng dụng đồng bộ các giải pháp công nghệ như hệ thống cho ăn tự động, cảm biến kiểm soát lượng thức ăn, camera theo dõi sức khỏe đàn cá dưới nước cùng các nền tảng quản lý số giúp giám sát toàn bộ quy trình nuôi theo thời gian thực.
Việc sử dụng lồng nuôi bằng vật liệu mới kết hợp chuyển đổi số sẽ góp phần nâng cao năng suất, giảm chi phí và hạn chế tác động đến môi trường.
Người nuôi mong được hỗ trợ vốn và ổn định đầu ra
Đại diện người nuôi biển tại vùng Trí Nguyên (phường Nha Trang), ông Đỗ Trọng Trí cho biết gia đình cùng ba hộ dân khác đã tham gia mô hình nuôi cá mú trân châu bằng lồng HDPE thích ứng với biến đổi khí hậu, có liên kết tiêu thụ sản phẩm.
Các hộ được Trung tâm Khuyến nông hỗ trợ 50% kinh phí đầu tư hai lồng HDPE, con giống, thức ăn công nghiệp và nhiều vật tư thiết yếu để nuôi khoảng 2.400 con cá.
Sau 10 tháng, cá đạt trọng lượng trung bình khoảng 1,1kg/con, tỷ lệ sống đạt gần 70%, cho thấy mô hình mang lại hiệu quả tích cực và có khả năng thích ứng tốt với điều kiện thời tiết khắc nghiệt.
Tuy nhiên, theo ông Trí, chi phí đầu tư ban đầu cho lồng HDPE vẫn khá cao, trong khi đầu ra sản phẩm chưa thật sự ổn định khiến nhiều hộ nuôi còn e ngại mở rộng quy mô.
Người dân mong muốn địa phương tiếp tục triển khai các chính sách hỗ trợ chuyển đổi từ lồng gỗ truyền thống sang lồng HDPE, đồng thời nghiên cứu đầu tư thêm các hạng mục phụ trợ như nhà nổi chứa thức ăn, khu sinh hoạt trên bè bằng vật liệu mới nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất.
Ngoài ra, các hộ nuôi cũng kỳ vọng sẽ có thêm nguồn giống chất lượng, thức ăn đạt tiêu chuẩn, cùng sự hỗ trợ thành lập tổ hợp tác và hợp tác xã để tăng cường liên kết với doanh nghiệp chế biến, tiêu thụ sản phẩm, từng bước xây dựng chuỗi giá trị bền vững cho ngành nuôi biển.
Hướng tới ngành nuôi biển hiện đại và phát triển bền vững
Các ý kiến tại hội nghị đều thống nhất rằng để ngành nuôi biển Khánh Hòa bứt phá, cần đồng thời tháo gỡ những rào cản về thủ tục, quy hoạch và cơ chế đầu tư, song song với việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và xây dựng chuỗi liên kết sản xuất.
Nếu các giải pháp được triển khai hiệu quả, nuôi biển công nghiệp không chỉ nâng cao giá trị kinh tế mà còn góp phần phát triển kinh tế biển theo hướng xanh, hiện đại và bền vững trong những năm tới.