Trong bối cảnh chuyển đổi số ngân hàng diễn ra mạnh mẽ, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Phạm Đức Ấn nhấn mạnh yêu cầu các tổ chức tín dụng tuyệt đối không đánh đổi an toàn hệ thống, dữ liệu khách hàng và niềm tin của người dân để lấy tốc độ tăng trưởng ngắn hạn. Đây là thông điệp được đưa ra tại Hội nghị Công nghệ thông tin ngành Ngân hàng 2026 diễn ra sáng 13/7.
Chuyển đổi số tăng tốc nhưng an toàn phải là ưu tiên hàng đầu
Phát biểu tại hội nghị với chủ đề “An toàn số, dữ liệu và AI, kiến tạo ngân hàng số an toàn, thông minh và bền vững”, Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn đánh giá cao những kết quả nổi bật của ngành ngân hàng trong quá trình chuyển đổi số.
Theo NHNN, hiện có khoảng 63% nghiệp vụ ngân hàng đã cho phép khách hàng thực hiện hoàn toàn trên môi trường số. Tại nhiều tổ chức tín dụng, hơn 98% giao dịch được thực hiện qua các kênh trực tuyến. Đáng chú ý, tổng giá trị thanh toán không dùng tiền mặt trong năm 2025 đã đạt quy mô gấp 28 lần GDP, cho thấy ngân hàng số đang trở thành phương thức giao dịch phổ biến của người dân và doanh nghiệp.
Tuy nhiên, cùng với sự phát triển nhanh chóng là những thách thức ngày càng lớn về an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu.
Không đánh đổi an toàn để lấy tăng trưởng ngắn hạn
Thống đốc NHNN cảnh báo các hình thức tấn công mạng, lừa đảo trực tuyến, giả mạo danh tính, AI và công nghệ deepfake đang ngày càng tinh vi, tạo ra nhiều rủi ro đối với hệ thống tài chính.
Theo ông, ngành ngân hàng đang quản lý khối lượng dữ liệu khổng lồ, có tính nhạy cảm cao, liên quan trực tiếp đến tài sản và quyền lợi của người dân cũng như doanh nghiệp. Chỉ một sự cố về an toàn dữ liệu hoặc gián đoạn dịch vụ cũng có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến niềm tin của khách hàng và uy tín của toàn hệ thống.
Thống đốc nhấn mạnh nguyên tắc xuyên suốt của NHNN:
- Chuyển đổi số phải đi cùng an toàn.
- Khai thác dữ liệu phải gắn với bảo vệ dữ liệu.
- Ứng dụng AI phải đi kèm quản trị rủi ro.
- Đổi mới sáng tạo phải song hành với tuân thủ pháp luật và trách nhiệm giải trình.
Đặc biệt, ông khẳng định: không đánh đổi an toàn hệ thống, an toàn dữ liệu và niềm tin của khách hàng để đổi lấy tốc độ phát triển trong ngắn hạn.
Lãnh đạo ngân hàng phải trực tiếp chịu trách nhiệm
Thống đốc yêu cầu Chủ tịch Hội đồng quản trị, Chủ tịch Hội đồng thành viên, Tổng Giám đốc, Giám đốc các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, đơn vị trung gian thanh toán và tổ chức thông tin tín dụng phải trực tiếp chỉ đạo, đồng thời chịu trách nhiệm toàn diện về công tác bảo đảm an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu và duy trì hoạt động liên tục của các hệ thống số.
Theo NHNN, đây không còn là nhiệm vụ của riêng bộ phận công nghệ mà phải trở thành trách nhiệm quản trị ở cấp cao nhất của mỗi tổ chức.
Dữ liệu là tài sản chiến lược, AI phải được quản trị chặt chẽ
Đối với dữ liệu, NHNN yêu cầu các đơn vị xác định đây là tài sản chiến lược và nền tảng để phát triển ngân hàng số.
Việc quản trị dữ liệu phải bảo đảm các tiêu chí đúng, đủ, sạch, cập nhật, an toàn, đồng thời được phân quyền rõ ràng, kiểm soát chặt chẽ và khai thác đúng mục đích theo quy định pháp luật, bảo vệ tối đa quyền lợi hợp pháp của khách hàng.
Trong khi đó, AI được đánh giá là công nghệ có tiềm năng lớn trong việc nâng cao hiệu quả vận hành, cá nhân hóa dịch vụ và hỗ trợ ra quyết định. Tuy nhiên, NHNN lưu ý việc ứng dụng AI cần đi kèm cơ chế giám sát phù hợp, quản trị rủi ro hiệu quả, đảm bảo tính minh bạch và luôn lấy con người làm trung tâm.
Tăng cường phòng thủ chủ động trước nguy cơ tấn công mạng
Đối với công tác an ninh mạng, NHNN yêu cầu toàn ngành chuyển từ tư duy phòng ngự bị động sang phòng thủ chủ động, với khả năng phát hiện sớm, cảnh báo sớm, xử lý nhanh và phục hồi kịp thời khi xảy ra sự cố.
An ninh mạng, bảo vệ dữ liệu và phòng chống gian lận phải được tích hợp vào chiến lược phát triển, chiến lược chuyển đổi số, quản trị dữ liệu và quản trị rủi ro tổng thể của từng tổ chức tín dụng.
NHNN sẽ tăng cường giám sát và xử lý nghiêm các vi phạm
Trong thời gian tới, NHNN cho biết sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách và các tiêu chuẩn nhằm thúc đẩy chuyển đổi số, phát triển dữ liệu và ứng dụng AI một cách an toàn.
Đồng thời, cơ quan quản lý sẽ tăng cường kiểm tra, giám sát, cảnh báo và yêu cầu khắc phục đối với các tổ chức không tuân thủ quy định. Những trường hợp vi phạm có nguy cơ ảnh hưởng đến an toàn hoạt động ngân hàng, dữ liệu và quyền lợi khách hàng sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định.