Việt Nam bước sang một giai đoạn phát triển mới với tư duy hoàn toàn khác về thu hút đầu tư nước ngoài. Thay vì chỉ hướng đến dòng vốn, mục tiêu hiện nay là lựa chọn những nhà đầu tư có chất lượng, đưa công nghệ, tri thức và năng lực quản trị vào nền kinh tế, qua đó nâng cao sức cạnh tranh và khả năng tự chủ quốc gia. Đây là thông điệp xuyên suốt được Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh tại Hội nghị toàn quốc quán triệt Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài.
Chuyển từ “thu hút vốn” sang “kiến tạo năng lực quốc gia”
Theo Tổng Bí thư Tô Lâm, sau gần 40 năm đổi mới và hội nhập, Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng trong thu hút đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, bối cảnh phát triển hiện nay đã thay đổi, đòi hỏi tư duy mới trong hoạch định chính sách.
Nếu trước đây, mục tiêu lớn nhất là thu hút càng nhiều vốn càng tốt, thì hiện nay, Việt Nam phải hướng đến việc biến nguồn lực quốc tế thành năng lực nội sinh, tạo nền tảng cho một nền kinh tế độc lập, tự chủ và có khả năng cạnh tranh cao trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Tổng Bí thư khẳng định, thu hút đầu tư nước ngoài không còn đơn thuần là bổ sung nguồn vốn mà phải trở thành động lực thúc đẩy đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, phát triển doanh nghiệp trong nước và hình thành các ngành công nghiệp có giá trị gia tăng cao.
Không đánh đổi môi trường và lợi ích lâu dài để lấy tăng trưởng ngắn hạn
Một trong những thông điệp được Tổng Bí thư nhấn mạnh là Việt Nam không thu hút đầu tư bằng mọi giá.
Theo đó, những dự án sử dụng công nghệ lạc hậu, tiêu hao nhiều tài nguyên, gây ô nhiễm môi trường, sử dụng đất kém hiệu quả hoặc tiềm ẩn rủi ro đối với quốc phòng, an ninh và an toàn dữ liệu sẽ không còn phù hợp với định hướng phát triển trong giai đoạn mới.
Thay vào đó, Việt Nam ưu tiên lựa chọn các dự án công nghệ cao, trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D), trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, chuyển đổi số, năng lượng sạch, tài chính quốc tế và các ngành kinh tế xanh có khả năng tạo giá trị gia tăng lớn.
Thu hút đầu tư phải gắn với phát triển doanh nghiệp Việt Nam
Theo Tổng Bí thư Tô Lâm, thành công của chính sách đầu tư nước ngoài không chỉ được đo bằng số lượng dự án hay quy mô vốn đăng ký, mà quan trọng hơn là mức độ lan tỏa tới nền kinh tế trong nước.
Các doanh nghiệp FDI cần tăng cường liên kết với doanh nghiệp Việt Nam, mở rộng tỷ lệ nội địa hóa, chuyển giao công nghệ, đào tạo đội ngũ kỹ sư, chuyên gia và nhà quản trị, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Đây được xem là nền tảng để xây dựng hệ sinh thái công nghiệp hiện đại và nâng cao vị thế của doanh nghiệp Việt Nam trong nền kinh tế thế giới.
Thể chế minh bạch là lợi thế cạnh tranh mới
Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút đầu tư ngày càng gay gắt, Tổng Bí thư cho rằng lợi thế của Việt Nam không nằm ở ưu đãi thuế hay chi phí lao động thấp, mà ở chất lượng thể chế, sự ổn định của chính sách và môi trường đầu tư minh bạch.
Ông yêu cầu các bộ, ngành và địa phương tiếp tục rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật, loại bỏ các quy định chồng chéo, giảm mạnh thủ tục hành chính và chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ, đồng hành cùng doanh nghiệp.
Mục tiêu là giúp nhà đầu tư yên tâm triển khai các dự án dài hạn, giảm chi phí tuân thủ và nâng cao khả năng dự báo chính sách.
Hạ tầng hiện đại và nhân lực chất lượng cao là yếu tố quyết định
Tổng Bí thư nhấn mạnh, muốn thu hút các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới, Việt Nam phải đầu tư đồng bộ vào hệ thống hạ tầng chiến lược.
Điện ổn định, năng lượng sạch, đường cao tốc, đường sắt, cảng biển, sân bay, hạ tầng số, khu công nghiệp sinh thái cùng môi trường sống chất lượng cao sẽ trở thành những yếu tố quyết định trong cuộc cạnh tranh thu hút dòng vốn quốc tế.
Song song với đó là nhiệm vụ phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao thông qua sự liên kết giữa doanh nghiệp, trường đại học và các cơ sở nghiên cứu, đáp ứng nhu cầu của các ngành công nghệ tiên tiến.
Xúc tiến đầu tư theo hướng chọn lọc và chiến lược
Theo định hướng của Nghị quyết số 10, công tác xúc tiến đầu tư cũng sẽ có sự thay đổi mạnh mẽ.
Thay vì thu hút đại trà, Việt Nam sẽ chủ động tiếp cận các tập đoàn đa quốc gia, quỹ đầu tư và đối tác chiến lược trong những lĩnh vực ưu tiên, đồng thời chuẩn bị đầy đủ về hạ tầng, đất đai, nguồn nhân lực và cơ chế chính sách trước khi mời gọi đầu tư.
Các địa phương được yêu cầu xây dựng chiến lược thu hút đầu tư dựa trên lợi thế riêng, gắn với quy hoạch và liên kết vùng, tránh cạnh tranh bằng ưu đãi hoặc phát triển dàn trải.
Thông điệp mạnh mẽ gửi tới cộng đồng đầu tư quốc tế
Gửi tới các nhà đầu tư nước ngoài, Tổng Bí thư Tô Lâm khẳng định Việt Nam luôn hoan nghênh những doanh nghiệp có năng lực, công nghệ hiện đại, trách nhiệm xã hội và cam kết đầu tư lâu dài.
Việt Nam cam kết tiếp tục xây dựng môi trường đầu tư ổn định, an toàn, minh bạch và thuận lợi để doanh nghiệp yên tâm mở rộng hoạt động, đồng thời mong muốn các nhà đầu tư đồng hành cùng đất nước trong chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực, phát triển doanh nghiệp nội địa và nâng cao vị thế Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Định hình chiến lược phát triển trong giai đoạn mới
Thông điệp của Tổng Bí thư Tô Lâm tại Hội nghị quán triệt Nghị quyết số 10 không chỉ thể hiện sự đổi mới trong tư duy thu hút đầu tư nước ngoài, mà còn khẳng định quyết tâm xây dựng một nền kinh tế phát triển nhanh nhưng bền vững, độc lập và tự chủ.
Trong giai đoạn phát triển mới, Việt Nam không cạnh tranh bằng ưu đãi hay nguồn lực giá rẻ, mà bằng chất lượng thể chế, hạ tầng hiện đại, nguồn nhân lực chất lượng cao và năng lực đổi mới sáng tạo. Đây được xem là định hướng chiến lược nhằm đưa dòng vốn đầu tư nước ngoài trở thành động lực nâng tầm nội lực quốc gia, tạo ra những giá trị mới cho nền kinh tế và hiện thực hóa mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào năm 2045.