Một công trình muốn vận hành hiệu quả không chỉ cần bảo đảm chất lượng và tiến độ mà trước hết phải kiểm soát tốt các nguy cơ mất an toàn. Từ đào tạo nhân sự, kiểm tra thiết bị đến nhận diện rủi ro và xử lý sự cố, công tác giám sát an toàn giữ vai trò như một “lá chắn” xuyên suốt quá trình thi công. Vậy vị trí này đảm nhận những nhiệm vụ gì và cần đáp ứng những tiêu chuẩn nào? Hãy cùng Golden Sea tìm hiểu chi tiết.
1. Giám sát an toàn công trình là gì?
Giám sát an toàn công trường là hoạt động gắn liền với trách nhiệm bảo vệ người lao động trong quá trình xây dựng. Công việc này bao gồm việc kiểm tra, theo dõi và kiểm soát nhiều yếu tố nhằm bảo đảm các hoạt động trên công trường được triển khai theo quy trình và yêu cầu về an toàn.
Mục tiêu quan trọng nhất là nhận diện sớm các mối nguy, hạn chế khả năng xảy ra tai nạn và giảm thiểu thiệt hại về người cũng như tài sản.
Người phụ trách vị trí này phải có kiến thức chuyên môn, kinh nghiệm thực tế và kỹ năng xử lý tình huống tốt. Theo quy định, cá nhân thực hiện công tác giám sát phải đáp ứng điều kiện về năng lực và chứng chỉ hành nghề theo quy định pháp luật. Trên thực tế, vị trí này thường do các kỹ sư có nhiều năm kinh nghiệm, được đào tạo chuyên sâu về lĩnh vực an toàn đảm nhiệm.
2. Những nhiệm vụ quan trọng của giám sát viên an toàn
Giám sát viên an toàn không chỉ kiểm tra hiện trường mà còn tham gia xây dựng hệ thống phòng ngừa rủi ro, đào tạo nhân sự và xử lý các tình huống phát sinh.
2.1. Huấn luyện người lao động về an toàn
Trước khi tham gia thi công, người lao động cần được phổ biến đầy đủ các quy định và nguyên tắc làm việc an toàn.
Bộ phận phụ trách có nhiệm vụ xây dựng nội dung đào tạo phù hợp với quy định pháp luật và đặc thù từng dự án, đồng thời tổ chức các chương trình huấn luyện định kỳ.
Thông qua đào tạo, người lao động có thể nhận biết các mối nguy thường gặp, hiểu cách sử dụng thiết bị bảo hộ và biết phương án xử lý khi phát sinh tình huống bất thường.
Sau mỗi chương trình, việc kiểm tra và đánh giá kiến thức an toàn cũng cần được thực hiện để xác định mức độ đáp ứng của từng cá nhân và đội nhóm.
2.2. Kiểm soát điều kiện làm việc trên công trường
Một trong những nhiệm vụ trọng yếu của giám sát viên là duy trì điều kiện làm việc phù hợp với các tiêu chuẩn an toàn.
Phạm vi kiểm tra có thể bao gồm:
- Trang bị và sử dụng phương tiện bảo hộ cá nhân.
- An toàn giàn giáo, sàn thao tác và thang leo.
- Hệ thống điện và thiết bị điện.
- Biện pháp phòng ngừa tai nạn do làm việc trên cao.
- Máy móc, thiết bị phục vụ thi công.
- Công tác phòng cháy, chữa cháy.
- Vệ sinh và tổ chức mặt bằng công trường.
Việc kiểm tra không nên chỉ dừng ở hình thức mà cần đánh giá thực tế điều kiện làm việc, phát hiện những điểm chưa phù hợp và đưa ra biện pháp điều chỉnh.
Một hệ thống kiểm soát tốt sẽ góp phần bảo vệ sức khỏe, tính mạng người lao động, đồng thời giúp hoạt động thi công diễn ra ổn định và hạn chế những gián đoạn ngoài kế hoạch.
2.3. Chủ động nhận diện và loại bỏ nguy cơ
Trên công trường luôn tồn tại nhiều yếu tố có thể dẫn đến sự cố nếu không được kiểm soát kịp thời.
Một số nguy cơ phổ biến gồm:
- Ngã từ trên cao.
- Sập hoặc mất ổn định giàn giáo.
- Điện giật.
- Chấn thương do máy móc, thiết bị.
- Cháy, nổ.
- Bụi và tiếng ồn vượt mức cho phép.
- Các điều kiện làm việc không bảo đảm.
Khi phát hiện dấu hiệu nguy hiểm, giám sát viên cần có biện pháp can thiệp ngay, thậm chí yêu cầu tạm dừng công việc có nguy cơ cao để xử lý.
Để kiểm soát hiệu quả, các rủi ro cần được nhận diện, đánh giá và lập phương án phòng ngừa cụ thể. Biện pháp đưa ra phải vừa bảo đảm an toàn vừa hạn chế ảnh hưởng không cần thiết đến năng suất và tiến độ thi công.
2.4. Phối hợp điều tra khi xảy ra tai nạn
Khi sự cố lao động phát sinh, công tác giám sát còn liên quan đến việc xác định nguyên nhân và đề xuất giải pháp phòng ngừa tái diễn.
Quá trình điều tra có thể bao gồm thu thập thông tin tại hiện trường, kiểm tra máy móc và dụng cụ liên quan, rà soát quy trình làm việc, đồng thời trao đổi với những cá nhân hoặc nhóm có liên quan.
Điều quan trọng không chỉ là xác định sự cố xảy ra như thế nào, mà còn phải làm rõ nguyên nhân trực tiếp, nguyên nhân gián tiếp và những điểm yếu trong hệ thống quản lý.
Từ kết quả đó, doanh nghiệp có thể điều chỉnh phương án thi công, quy trình vận hành, công tác đào tạo và các biện pháp kiểm soát nhằm hạn chế khả năng lặp lại sự cố.
3. Giám sát viên an toàn cần đáp ứng những yêu cầu nào?
Đây là vị trí có ảnh hưởng trực tiếp đến con người và hoạt động của dự án. Vì vậy, người đảm nhận công việc cần hội tụ cả năng lực chuyên môn lẫn phẩm chất nghề nghiệp.
3.1. Năng lực chuyên môn
Nắm vững quy định về an toàn
Giám sát viên cần hiểu các quy định pháp luật, quy chuẩn, tiêu chuẩn, nghị định, thông tư và hướng dẫn liên quan đến an toàn lao động.
Hệ thống quy định cũng cần được cập nhật thường xuyên để bảo đảm quy trình áp dụng tại dự án phù hợp với yêu cầu hiện hành.
Đối với những công trình có chủ đầu tư hoặc đối tác quốc tế, người phụ trách có thể cần thêm kiến thức về các tiêu chuẩn và yêu cầu an toàn quốc tế.
Có kiến thức về quản trị rủi ro
Các phương pháp đánh giá rủi ro như JSA, HAZOP cùng những công cụ quản lý hiện đại là nền tảng quan trọng đối với công tác kiểm soát an toàn.
Đặc biệt tại các dự án có quy mô lớn, số lượng nhân sự và thiết bị nhiều, việc áp dụng phương pháp đánh giá có hệ thống sẽ giúp nhận diện nguy cơ tốt hơn và đưa ra phương án kiểm soát phù hợp.
Người phụ trách cũng cần hiểu quy trình vận hành, yêu cầu kiểm tra, tiêu chuẩn kỹ thuật, hướng dẫn an toàn và kế hoạch ứng phó trong trường hợp khẩn cấp.
Biết thu thập và phân tích dữ liệu
Dữ liệu từ quá trình kiểm tra thiết bị, điều kiện làm việc và các đợt đánh giá định kỳ là cơ sở quan trọng để theo dõi tình trạng an toàn của công trường.
Từ những thông tin này, giám sát viên có thể nhận diện xu hướng bất thường, đưa ra cảnh báo sớm và đề xuất các biện pháp phòng ngừa phù hợp.
3.2. Phẩm chất nghề nghiệp
Cẩn trọng và chính xác
Công tác an toàn đòi hỏi sự tỉ mỉ cao. Một chi tiết nhỏ bị bỏ qua trong quá trình kiểm tra con người, thiết bị hoặc điều kiện thi công cũng có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.
Do đó, mọi thông tin ghi nhận tại hiện trường cần được kiểm tra và cập nhật đầy đủ, chính xác.
Quan sát tốt, phản ứng nhanh
Khả năng quan sát giúp người giám sát phát hiện những dấu hiệu bất thường trước khi chúng phát triển thành sự cố.
Không chỉ theo dõi người lao động, họ còn phải quan sát trạng thái hoạt động của máy móc, thiết bị, dụng cụ và điều kiện môi trường xung quanh.
Kinh nghiệm thực tế trong môi trường xây dựng thường giúp nâng cao khả năng nhận biết và phán đoán các tình huống nguy hiểm.
Có trách nhiệm và giữ vững đạo đức nghề nghiệp
An toàn của người lao động phải được đặt lên trên lợi ích về tiến độ trong những tình huống có nguy cơ cao.
Khi phát hiện điều kiện không bảo đảm, giám sát viên cần có đủ bản lĩnh để yêu cầu dừng hoặc điều chỉnh công việc, đồng thời kiên quyết thực hiện các quy định đã được thiết lập.
4. Chứng chỉ hành nghề giám sát công trình được phân thành những hạng nào?
Đối với cá nhân tham gia hoạt động giám sát trong lĩnh vực xây dựng, chứng chỉ hành nghề là một trong những điều kiện được pháp luật quy định nhằm xác nhận năng lực chuyên môn và kinh nghiệm.
Theo Khoản 1 Điều 149 Luật Xây dựng 2014, chứng chỉ hành nghề được hiểu là văn bản xác nhận năng lực hành nghề do cơ quan có thẩm quyền cấp cho cá nhân đáp ứng yêu cầu về trình độ chuyên môn và kinh nghiệm.
Chứng chỉ hành nghề giám sát công trình được chia thành 3 hạng, với yêu cầu kinh nghiệm tương ứng:
Hạng I: Người đề nghị cấp chứng chỉ phải có kinh nghiệm làm giám sát trưởng công trường hoặc chủ trì thiết kế trong lĩnh vực tương ứng, với ít nhất 1 dự án cấp I hoặc 2 dự án cấp II trở lên.
Hạng II: Yêu cầu kinh nghiệm làm giám sát trưởng hoặc chủ trì thiết kế trong lĩnh vực đề nghị cấp chứng chỉ tại ít nhất 1 dự án từ cấp II trở lên hoặc 2 công trình từ cấp III trở lên.
Hạng III: Người đề nghị cấp chứng chỉ cần có kinh nghiệm giám sát thi công, tham gia thiết kế hoặc thi công xây dựng trong lĩnh vực tương ứng, với ít nhất 1 dự án cấp III hoặc 2 dự án cấp IV trở lên.
Kết luận
An toàn trên công trường không phải là một công việc riêng lẻ mà là một hệ thống kiểm soát xuyên suốt từ con người, máy móc, thiết bị đến quy trình thi công.
Một đội ngũ giám sát có chuyên môn, kinh nghiệm và tinh thần trách nhiệm sẽ giúp doanh nghiệp chủ động nhận diện nguy cơ, hạn chế tai nạn, bảo vệ người lao động và giảm thiểu những gián đoạn ảnh hưởng đến tiến độ dự án.
Với các nhà thầu xây dựng, đầu tư nghiêm túc cho công tác an toàn không chỉ là yêu cầu cần tuân thủ mà còn là nền tảng để hướng tới công trình chất lượng, tiến độ ổn định và phát triển bền vững.
Golden Sea hướng tới việc xây dựng môi trường thi công chuyên nghiệp, trong đó an toàn, chất lượng và tiến độ luôn được kiểm soát đồng bộ trong từng dự án.